|
Ticaret Sicili İşlemleri ile İlgili
Açıklama ve Tanımlar
27.6.1995 tarihli Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren 559 sayılı "Türk Ticaret
Kanunu'nun bazı maddelerinde
Değişiklik yapılmasına dair Kanun
Hükmünde Kararname" ile Türk Ticaret
Kanunu'nun bazı maddeleriyle beraber
, Ticaret Siciline ilişkin 26,27,28.
nci maddeleri değiştirilerek, daha
önce Adalet Bakanlığı'na bağlı
olarak Asliye Hukuk Mahkemeleri
nezdinde kurulan Ticaret Sicilinin;
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı
olarak Ticaret ve Sanayi Odası veya
Ticaret Odası nezdinde kurulması,
ayrıca kararnamenin Geçici 1.
maddesiyle de Ticaret Sicili
Memurluklarının devir işlemlerinin
Adalet Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı, Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliği tarafından
düzenlenecek bir protokole göre
yürütülmesi ve 1 yıl içinde
tamamlanması öngörülmüştür.
Ticaret Sicili Memurluğunun İş Ve
Hizmetleri
1. Tacir
niteliğinde bulunan gerçek ve tüzel
kişilerin ticaret siciline
tescillerini yapmak.
2. Gerçek ve tüzel kişi tacirlerin
durumlarında meydana gelen
değişikliklerin tescilini yapmak.(
Gerçek kişilerde ünvan, adres,
meşgale değişikliği, ticareti terk
vb. tüzel kişilerde ana sözleşme
değişikliği tescile tabi yönetim
kurulu, ortaklar kurulu, genel
kurullar, fesih ve tasfiyeler vb. )
3. Ticaret Sicili Memurluğunca
düzenlenmesi öngörülen belgeleri
vermek.
4. Ticari İşletme Rehni tescil
etmek.
5. Kamu kurum ve kuruluşlarının
müseccel tacirler hakkında
istedikleri bilgi ve belgeleri
vermek.
6. Mevzuat gereğince sicil
memurluğunca yapılması öngörülen
diğer iş ve hizmetleri yapmak
Ticaret Sicili İşlemlerinin Tabi
Olduğu Hükümler
Ticaret Sicili
Memurluğundan tabi herhangi bir
istekte bulunan veya örnek isteyen
kimse kanuni harcı ödemediği sürece
isteği ile ilgili hiçbir işlem
yapılamaz.( TST.12 )
Harç
Zorunluluğu
Ticaret Sicili Memurluğundan
tabi herhangi bir istekte bulunan
veya örnek isteyen kimse kanuni
harcı ödemediği sürece isteği ile
ilgili hiçbir işlem yapılamaz.( TST.12
).......
Tescil, Koşulları, İlgililer,
Talebin Şekli, Süresi, Değişiklikler
Tescil, Tadil,
Terkin:
Tescil:Bir vakıanın (olayın) sicile
geçirilmesi.
Tadil (Değişiklik) : Sicile yazılmış
bir vakıadaki değişiklik dolayısıyla
sicildeki kayıtların değiştirilmesi
ve düzeltilmesi.
Terkin (Kayıt Silme ) : Sicile
yazılmış bir vakıanın ortadan
kalkması veya sona ermesi nedeniyle
ona ait kayıtların silinmesidir.
Tescilin Koşulları : Tescil talep
üzerine yapılır.Tescil talebi
ilgililer veya mümessilleri veya
hukuki halefleri tarafından dilekçe
ile kanunda aksine hüküm olmadıkça
15 günlük süre içerisinde yapılması
gerekmektedir.
İlgililer : Tacirin gerçek kişi
olması halinde kendisi, tüzel kişi
olması halinde yetkili organ veya
yetkili temsilcileridir.
Bir hususun tescilini istemeye
birden fazla yetkili olduğu zaman
kanunda aksine hüküm olmadıkça
bunlardan birinin isteği yeterli
sayılır.
Değişiklikler : Tescil edilmiş
hususlarda meydana gelen her tür
değişikliğin tescili zorunludur. (
T.K. 29 . 30 . 31 . 32 . 33 ) (TST.
21 . 24 . 31 . 32 )
Sicil
Memurunun İnceleme Mükellefiyeti,
Tescilin Reddi, İtiraz
Sicil
memurunun inceleme mükellefiyeti :
Sicil memuru tescil için gerekli
yasal koşulların var olup olmadığını
incelemekle yükümlüdür.
Tescil için kanun ve Ticaret Sicili
Tüzüğü'nde öngörülen koşulların
yerine getirilip getirilmediğini
araştırır.
Tescili istenen olayların 3.
kişilerde yanlış düşünce uyandırıp
uyandırmayacağını, gerçeğe, kamu
düzenine, kanunun emredici
hükümlerine uygunluğunu araştırmakla
mükelleftir. ( TK . 34 )
( TST 28. 29. 30 )
Ticari
İşletme, Ticari İşletmenin
Unsurları, Şube
Ticari İşletme
: Ticarethane veya fabrika yahut
ticari şekilde işletilen diğer
müesseseler ticari işletme
sayılır.Ticari işletme Türk Ticaret
Kanunu'nun 11,12,13. maddeleriyle,
Ticaret Sicili tüzüğünün 14.
maddesinde tanımlanmıştır.
Ticari İşletmenin Unsurları : Bir
gelir sağlamayı hedef tutmayan veya
sürekli faaliyetlerle, ticaret
kanununun 17. maddesinde tanımı
yapılan, esnaf sınırlarını aşmayan
faaliyetler ticari işletme sayılmaz.
Ticaret Sicili tüzüğünün 14.
maddesine göre ticari işletmenin
genel unsurları gelir sağlanmanın
amaç edinilmesi, süreklilik ve esnaf
faaliyetinin sınırlarının aşılmış
olmasıdır.
Ticaret sicili tüzüğünün 15. maddesi
gereğince Bakanlar kurulınca Türk
Ticaret Kanunu'nun 1463. maddesinin
2. fıkrasına dayanılarak çıkarılan
kararnamede yer alan limitleri
aşmayan ticari işletmelerin tescili
zorunlu değildir.
Ticarethane, fabrika ve ticari
şekilde işletilen diğer müesseseler
ticari işletme sayılır.Nelerin
ticarethane, fabrika ve ticari
şekilde işletilen diğer müesseseler
olduğu Türk Ticaret Kanunu 'nun 12.
ve 13. maddelerinde gösterilmişir.
Şube : Ticaret Kanunu şubeyi
tanımlamıştır.Şubenin tanımını yapan
5590 sayılı Ticaret ve Sanayi
Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi
Odaları, Deniz Ticaret Odaları,
Ticaret Borsaları ve Türkiye
Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret
Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği
Kanunu'nun 9. maddesinin 3.
Fıkrasına göre, bir merkeze bağlı
olduğu halde müstakil sermayesi ve
müstakil muhasebesi bulunan veya
muhasebesi merkezde tutulduğu ve
müstakil sermayesi olmadığı halde
tek başına ticari muamele yapan
yerler şubedir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 42.
maddesinin 3. ve 4. fıkrası
gereğince merkezi Türkiye'de bulunan
işletmelerin şubeleriyle merkezi
Türkiye dışında bulunan ticari
işletmelerin Türkiye'deki şubelerin
bulundukları yerin ticaret siciline
tescil ve ilanı zorunludur.( TK. 42
, 50 ) ( TST. 52, 53, 54, 55 )
Tacir,
Gerçek Kişi Tacir, Tacir-Esnaf
Ayırımı, Tüzel Kişi Tacir
Gerçek kişi
tacir : Türk Ticaret Kanunu'nun 14.
maddesine göre bir ticari işletmeyi
kısmen bile olsa kendi adına işleten
kimse tacir sayılmaktadır.
Bu tanım gereğince gerçek kişilerin
tacir niteliğini kaznabilmesi için
bir ticari işletmenin var olması, bu
ticari işletmenin işletilmesi,
ticari işletmenin kısmende olsa
kendisi adına işletmesidir.
Tacir esnaf ayırımı : 507 sayılı
Esnaf ve Küçük Sanatkarlar
Kanunu'nun 2. ve Değişik 6.
Maddeleriyle 6762 sayılı Türk
Ticaret Kanunu'nun 12 ve 17.
maddelerinin uygulanması bakımından,
Esnaf ve Küçük Sanatkarlar ile Tacir
ve Sanayicinin ayırımına ilişkin
esaslar, Esnaf ve Küçük Sanatkar ile
Tacir ve Sanayiciyi belirleme
Koordinasyon Kurulu'nun 14.1.1985
tarihli ve 5 sayılı kararına
istinaden Bakanlar kurulunca Resmi
Gazetede yayımlanmıştır.
Bu karara göre Koordinasyon
Kurulunca tespit ve yayımlanacak
esnaf ve küçük sanatkar kollarına
dahil olan ve gelir vergisinden muaf
olanlarla, kazançları götürü usulde
vergilendirilenler, işletme hesabına
göre defter tutanlardan iktisadi
faaliyetleri nakdi sermayelerinden
ziyade bedeni çalışmalarına dayanan
ve kazançları ancak geçimlerini
sağlamaya yetecek derecede az olan
ve Vergi Usul Kanunu'nun 177.
maddesinin 1. Fıkrasının 1 ve 3
numaralı bendlerinde yer alan nakdi
limitlerin yarısını, 2 numaralı
bendinde yazılı nakdi limitin
tamamını aşmayanlar Esnaf ve Küçük
Sanatkar.
Vergi Usul Kanunu'na istinaden 1.
sınıf tacir sayılan ve bilanço
esasına göre defter tutanlar ile
işletme hesabına göre defter tutan
ve 1. maddede belirtilenlerin
dışında kalanlar Tacir ve Sanayici
sayılmaktadır.
Diğer bir anlatımla, gerçek usulde
vergilendirilenlerden Vergi Usul
Kanunu gereğince 1. sınıf tacir
sayılan, bilanço esasına göre defter
tutanlarla işletme esasına göre
defter tutanlardan Vergi Usul
Kanunu'nun 177. maddesinin birinci
fıkrasının 1 ve 3 numaralı
bendlerinde yer alan nakdi
limitlerin yarısını, 2 numaralı
bendindeki yazılı limitin tamamını
aşanlar TACİR sayılmaktadır.
Tüzel kişi tacirleri : Ticaret
şirketleri ile amacına varmak için
ticari bir işletme işleten
dernekler, kendi kuruluş kanunları
gereğince özel hukuk hükümleri
dairesinde idare edilmek veya ticari
bir şekilde işletilmek üzere devlet,
vilayet, belediye gibi kamu tüzel
kişileri tarafından kurulan teşekkül
ve müesseseler tacir sayılır. (
TK.18 )
Ticaret şirketleri : Kollektif,
komandit ( Adi ve Sermayesi paylara
bölünmüş ) limited, anonim
şirketlerdir.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri : 233
sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
Hükümlerine göre iktisadi devlet
teşekkülü veya kamu iktisadi
kuruluşu şeklinde kurulan kamu
iktisadi teşebbüsleriyle bunlara
bağlı müessese ve işletmeler tacir
sayılır.
Donatma iştiraki : Türk Ticaret
Kanunu'nun 951. maddesine göre
oluşturulan donatma iştirakinin
tüzel kişiliği olmamasına rağmen
taciolere ilişkin hükümler donatma
iştikari içinde uygulanır.( TK.19)
Ticaret Ünvanı, Gerçek Kişilerde,
Ticaret Şirketlerinde, Diğer Tüzel
Kişi Ve Donatma İşiraki ile Şub
Ticaret ünvanı
: Her tacir ticari işletmeyle ilgili
işlemlerini ticaret ünvanıyla
yapmaya, işletmesiyle ilgili senet
ve evrakı bu ünvanla imzalamaya
zorunludur.Tescil edilen ticaret
ünvanının ticari işletmenin giriş
cephesin herkes tarafından kolayca
görülebilecek bir yerine okunaklı
bir şekilde yazılması zorunludur.(
TK. 41 )
* Gerçek kişilerin ticaret ünvanı :
Gerçek kişi tacirlerin ünvanı
onların ad ve soyadlarından meydana
gelir.Ad ve soyad kısaltılmaksızın
bütün harfleriyle yazılır.Ad ve
soyadına uygun ekler yapılabilir.
Ticaret ünvanına onu aynı sicil
dairesinde daha önce tescil edilmiş
olan ünvanlardan açıkça ayırmaya
yarayan eklerin yapılması
zorunludur.
Ad ve soyadına eklenen sözler
ticaret ünvanının unsurlarındandır.(
TK. 43 ) (TST. 17 )
* Ticaret ünvanı eklerinin koşulları
: Bir tacirin ünvanını meydana
getirmek üzere ad ve soyadına
yapacağı ilavelerin tacirlerin
kimliği veya işletmenin genişliği ve
ehemmiyeti veya mali durumu hakkında
üçüncü kişilerle yalnış bir kanı
oluşmasına yer verebilecek şekilde
veya gerçeğe yahut kamu düzenine
aykırı olmaması zorunludur.
Yapılacak eklerin işletmenin gerçek
durumunu gösteren veya ünvanda
anılan kimsenin gerçek kimliğini
belirtilen sözler olabileceği gibi
ilk paragraftaki koşullara uygun
muhayyel adlar olabilir.
Tek başına ticaret yapan gerçek
kişiler ticaret ünvanlarına bir
şirketin varolduğu izlemine neden
olabilecek ekler yapamazlar.
Ticaret Kanunu'na uygun bir şirket
olmadıkça bir işletmenin ünvanına
birden fazla gerçek kişinin ad ve
soyadı konulamaz.
(Türk ), (Türkiye ), ( Cumhuriyet ),
( Milli ) kelimeleri ticaret
ünvanına ancak Bakanlar Kurulu
kararıyla konulabilir. ( TK . 48 ) (
TST . 18 )
Ticaret Şirketlerinde Ticaret Ünvanı
:
* Kollektif Şirket : Kollektif
şirketin ticaret ünvanının bütün
ortakların veya hiç olmazsa
ortaklardan birinin ad veya soyadı
ile ortada bir şirketin bulunduğu ve
şirketin kollektif olduğunu gösteren
sözleri içermesi zorunludur.( TK. 44
) ( TST. 19 )
* Adi ve paylı komandit şirket : Adi
veya sermayesi paylara bölünmüş
komandit şirketlerin ünvanı
komandite ortaklardan birinin ad ve
soyadı ile şirket münasebeti
bulunduğunu ve şirketin adi veya
sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirket olduğunu gösteren sözlerden
oluşur.Bu şirketlerin ünvanlarında
komanditer ortakların ad ve
soyadlarının bulunması yasaktır. (
TS. 44 ) (TST. 19 )
*Limited ve anonim şirketler :
Limited ve anonim şirketler ne işle
uğraştığı gösterilmek ve Türk
Ticaret Kanunu'nun 48. maddesi
hükümleri yerine getirilmek
koşuluyla ticaret ünvanlarını
serbestçe seçebilirler. Ünvanlarında
limited, anonim kelimelerinin
bulunması zorunludur.Ünvanlarında
gerçek bir kişinin ad veya soyadı
bulunduğu takdirde şirket nevini
gösteren sözler rumuzlu veya
kısaltılmış olarak yazılamaz. ( TK.
45 ) ( TST. 19 )
Diğer Tüzel Kişiler Ve Donatma
İştiraki :
*Diğer tüzel kişiler : Amacına
varmak için bir ticari işletme
işleten derneklerle, vakıfların,
kendi kuruluş kanunları gereğince
özel hukuk hükümleri dairesinde
idare edilmek veya ticari bir
şekilde işletilmek üzere devlet,
vilayet, belediye gibi kamu tüzel
kişileri tarafından kurulan ve tüzel
kişiliği bulunan işletmelerin
ticaret ünvanları kendi adlarının
aynıdır.
Kamu yararına derneklerin
işlettikleri tüzel kişiliği
bulunmayan ticari işletmelerle;
devlet, vilayet, belediye gibi kamu
tüzel kişileri tarafından işletilen
ve tüzel kişiliği buunmayan ticari
işletmelerin ünvanları kendilerini
işleten tüzel kişinin adı ile
işletme konusunu gösteren sözlerden
oluşur.( TK. 18 ) ( TST. 20 )
*Donatma iştiraki : Donatma
iştirakinin ticaret ünvanı müşterek
donatanlardan en az birisinin ad ve
soyadından ve donatma iştirakinin
bulunduğunu gösteren sözlerden
meydana gelir.Soyadları ile gemi
adının tam olarak yazılması
zorunludur.
Donatma iştirakinin tescilinde Türk
Ticaret Kanunu'nun 951. maddesinin
2. Fıkrasındaki esaslar gözönünde
bulundurulur. ( TK. 46 ) ( TST. 20 )
Şubeler :
Her şube kendi merkezinin ticaret
ünvanının şube olduğunu belirterek
kullanmak zorundadır.
Her şubenin ünvanı kendi merkezinin
ticaret ünvanına o merkezin şubesi
olduğunu açıkça gösteren sözlerin
eklenmesiyle oluşur. Şube ünvanını
şubeyle ilgilieklerin yapılması
mümkündür.
Merkezi yurt dışında bulunan bir
işletmenin Türkiye'deki şubesinin
ticaret ünvanının tescilinde
merkezin ve şubenin bulnduğu
yerlerin ve şube olduğunun açıkça
gösterilmesi zorunludur. ( TK. 50 )
( TST. 53 ) |